هما ( همای سعادت ، مرغ استخوان خوار)

Rate this item
(4 votes)
وضعیت حفاظتی هما ( همای سعادت ، مرغ استخوان خوار)

وضعیت حفاظتی هما ( همای سعادت ، مرغ استخوان خوار):

هنوز برنامه حفاظتی خاصی برای این پرنده در نظر گرفته نشده است.

نیم رخ سایه پرنده

هما ( همای سعادت ، مرغ استخوان خوار) اندازه پرنده: 75-175 Cm

طبقه‌بندی علمی

فرمانروا:جانوران

شاخه: طنابداران

رده:پرندگان

راسته:شاهین سانان-falconiformes

کرکس ها-vultures

نام علمی:Gypaetus barbatus

نام انگلیسی:


Lammergeier or Bearded Vulture

نقشه پراکندگی هما ( همای سعادت ، مرغ استخوان خوار):

پراکندگی هما ( همای سعادت ، مرغ استخوان خوار)

هُما ، پرنده‌ای است بومی ایران و هنوز می توان تعداد قابل توجه ای از آنها را در پناهگاه حیات وحش خبر و روچون در محدوده شهرستان بافت دید .

 

 

چطور پیدایش کنیم :


هما ( همای سعادت ، مرغ استخوان خوار) 100 تا 110 سانتی‌متر ؛  طرح مشخص بدن در حال پرواز ، این پرنده را از سایر لاشخورها متمایز می سازد . بیشتر به یک شاهین عظیم شباهت دارد تا به یک لاشخور . بال‌های آن دراز ، کم عرض و زاویه‌دار و دمش بلند ، لوزی شکل و تیره‌رنگ است . سطح پشتی ، بال‌ها و دم آن سیاه مایل به خاکستری و سرش بطور کلی نخودی رنگ است ، اطراف چشم و ناحیه پس منقار آن سیاه رنگ می باشد که به یک دسته موی سیاه ریش مانند در زیر منقار منتهی می شود . سطح شکمی نارنجی ، مایل به زرد ، ناحیه سینه به‌طور واضح نارنجی رنگ است که با بال‌های تیره تضاد خاصی نشان می دهد . پرنده نابالغ سر و گردنی تیره دارد . هما از لاشخورهای دیگر فعالتر و معمولا تک‌زی است ، گاها آنرا مرغ استخوان خوار نیز می نامند و اینگونه خواندن این پرنده بدین سبب است که استخوان های بزرگ را از ارتفاع زیاد بر روی سنگ ها و صخره ها رها می کند تا خرد شوند و از تکه های استخوان نیز تغذیه می کند ،  در واقع استخوان خواری از عادات تغذیه این پرنده زیبا است .

هما یا مرغ استخوان‌خوار  نوعی کرکس بزرگ است که در کوه‌های مرتفع آفریقا، جنوب اروپا و آسیا زندگی می‌کند.
هما در تمام طول سال یک جا می‌ماند و هر فصل فقط یک یا دو تخم می‌گذارد. این پرنده مانند دیگر کرکس‌ها عمدتاً لاشه‌خوار است اما عمدهٔ غذای آن را مغز استخوان تشکیل می‌دهد. هما استخوان‌های بزرگ را از ارتفاع زیاد به روی سنگ‌ها پرتاب می‌کند تا به قطعات کوچک‌تر شکسته شود. گاهی هم از لاک‌پشت‌های زنده به همین روش تغذیه می‌کند.
هما در اسطوره‌های ایرانی جایگاه مهمی دارد و معروف است که سایه‌اش بر سر هر کس بیافتد به سعادت و کامرانی خواهد رسید به همین دلیل به مرغ سعادت معروف شده‌است.
در افسانه‌های ایران مثل ققنوس در اساطیر مصر و یونان صاحب کرامت است. همادر ادبیات ایران به عنوان نماد سعادت است و برعکس جغد که نماد شوم است البته هما می‌تواندپرنده‌ای افسانه‌ای و اساطیری باشد . در قصه‌ها و مثل‌های ایرانی از هما به عنوان پرنده سعادت یاد شده‌است.

در خرابه‌های تخت جمشید که پایتخت هخامنشیان بوده‌است دو مجسمه سنگی از هما پیدا شده‌است. این نشان می‌دهد که هما در زمان ایران باستان نیز پرنده سعادت بوده‌است.

جثهٔ هما بیشتر شبیه به یک شاهین عظیم‌الجثه است تا یک کرکس و تنها کرکسی است که سرش پر دارد. ارتفاع هما ۹۵ تا ۱۲۵ سانتی‌متر، فاصلهٔ بین دو بال آن ۲۷۵ تا ۳۰۸ سانتی‌متر و وزن آن ۴.۵ تا ۷.۵ کیلوگرم است.

هما در ادبیات پارسی و فرهنگ ایرانی:



هما (همای) جایگاه برجسته ای در ادبیات ایران زمین داشته است. در سروده های بسیاری از شاعران از هما به عنوان پرنده خوشبختی و سعادت یاد شده است. در ادبیات فارسی او را نماد فرّ و شکوه دانند و به شگون نیک گیرند.[۵] همچنین آمده است "مرغی است که او را مبارک دارند و چون پیدا شود مردم به تفأل در زیر سایه ٔ او روند".

نمونه هایی از یادکرد هما در ادبیات فارسی:
تو فرّ همایی و زیبای گاه         تو تاج کیانی و پشت سپاه (فردوسی)
همای سپهری بگسترد پر         همی بر سرش داشت سایه ز فر (فردوسی)
تا نبود چون همای فرخ کرکس         همچو نباشد به شبه باز خشین پند (فرخی)
کس نیاید به زیر سایه ٔ بوم         ور همای از جهان شود معدوم (سعدی)
همای گو مفکن سایه ٔ شرف هرگز         بر آن دیار که طوطی کم از زغن باشد (حافظ)
تا همایم خوانده ای در کام دل         هرنواله استخوان می آیدم (خاقانی)
فرّ همای ملکی داشتی         اوج هوای فلکی داشتی (نظامی)
چون تو همایی شرف کار باش         کم خور و کم گوی و کم آزار باش (نظامی)

نقش این پرنده در کنده کاریها و برخی از سر ستون های پارسه (تخت جمشید) نیز پیداست. هواپیمایی ملی ایران با بکارگیری ایهام نام هما و نیز نماد هما به بهترین شکل چه به در تعبیر پرنده سعادت و چه در استفاده از حروف کوتاه شده برای نامش این باور فرهنگ عامه را با فعالیت تجاری خود پیوند زده بود. در نشان کنونی باشگاه فوتبال پرسپولیس هم نمادی از سر این پرنده به کار گرفته شده است.

 

صدای هما ( همای سعادت ، مرغ استخوان خوار):

 این پرنده اغلب ساکت است اما گاهی صدایی غرغر مانند از آن شنیده می شود.

 

زیستگاه هما ( همای سعادت ، مرغ استخوان خوار)

کوهستان‌های مرتفع و دور افتاده ، آشیانه‌اش را در غارهای مشرف به پرتگاه می سازد .

Read 8086 times Last modified on دوشنبه, 10 تیر 1392 18:26

همکاران ما

Arthur Morris/www.BIRDSASART-blog.com     

  دانشنامه پرندگان ایران برنده تندیس طلایی بهترین سایت علمی ایران